Detroit je decenijama bio jedan od najmoćnijih gradova Sjedinjenih Američkih Država, a moglo bi se reći i sveta. Bio je i simbol industrijskog napretka 20. veka. Njegov uspon neraskidivo je vezan za razvoj automobilske industrije, koja je od ovog grada napravila ekonomsko srce Amerike i mesto gde se rađao takozvani američki san sa visokim radničkim platama, jakom srednjom klasom, modernom infrastrukturom, neboderima, ali i izuzetno razvijenom kulturnom i umetničom scenom.
Početkom 20. veka u Detroitu nastaju giganti auto-industrije: Ford Motor Company (1903), General Motors (1908) i Chrysler, poznati kao „Velika trojka“. Upravo ovde je Henry Ford 1914. godine uveo pokretnu proizvodnu traku, revolucionarnu inovaciju koja je omogućila masovnu proizvodnju automobila po pristupačnim cenama. Detroit je zbog toga dobio nadimak „Motor City“.
Industrijski bum privukao je stotine hiljada radnika iz svih krajeva SAD-a i sveta. Sredinom prošlog veka Detroit je bio četvrti najveći grad u SAD, sa gotovo 1,9 miliona stanovnika. Bio je među najbogatijim gradovima u zemlji, sa razvijenom infrastrukturom, modernim neboderima, snažnom srednjom klasom i visokim platama za industrijske radnike.
Detroit se opisivao kao „Arsenal demokratije“ zato što je tokom Drugog svjetskog rata odigrao ključnu ulogu u industrijskoj proizvodnji za saveznike, posebno za Sjedinjene Američke Države.
Naime, automobilske fabrike u Detroitu i okolini bile su brzo preorijentisane na ratnu proizvodnju: umesto automobila, počele su masovno da proizvode tenkove, kamione, džipove, avione, motore, municiju i drugu vojnu opremu. Najpoznatiji primer je Fordova fabrika Willow Run, koja je u jednom trenutku proizvodila po jedan bombarder B-24 Liberator na sat, što je tada bio industrijski podvig bez presedana. Zahvaljujući toj proizvodnoj snazi, SAD i saveznici su imali ogromnu materijalnu prednost nad silama Osovine.
Izraz „Arsenal demokratije“ popularizovao je predsednik Franklin D. Ruzvelt u govoru 1940. godine, naglašavajući da industrijski kapaciteti Detroita i američkog Srednjeg zapada omogućavaju demokratijama da se odbrane od fašizma. Detroit je tako postao simbol ideje da industrijska moć i masovna proizvodnja mogu biti presudno oružje u odbrani demokratskih vrednosti.
Pored industrije, Detroit je bio i važan kulturni centar. Grad je kolevka čuvenog muzičkog pravca Motown, koji je lansirao zvezde poput Arete Frenklin, Stivi Vondera i Marvin Gajera. U Detroitu su živeli ili potekli i Eminem, Alis Kuper, kao i filmski reditelj Francis Ford Coppola. Grad je imao snažnu sportsku, umetničku i sindikalnu tradiciju.
Pad Detroita
Međutim, već od kraja 1950-ih i naročito tokom 1970-ih počinje postepeni pad. Automobilske kompanije sele proizvodnju u predgrađa, druge američke savezne države i kasnije u inostranstvo, u potrazi za jeftinijom radnom snagom. Istovremeno, japanski i evropski proizvođači postaju ozbiljna konkurencija američkim brendovima.
Grad pogađaju i duboki društveni problemi: rasne tenzije, masovni odlazak belog stanovništva u predgrađa („white flight“), pad poreskih prihoda i rast kriminala. Detroit gubi radna mesta, stanovništvo se drastično smanjuje, a čitavi delovi grada ostaju napušteni. Od 1950. do danas grad je izgubio više od 60 odsto stanovnika.
Kulminacija dugogodišnje krize dogodila se 2013. godine, kada je Detroit proglasio bankrot — najveći bankrot nekog grada u istoriji SAD-a, sa dugom od oko 18 milijardi dolara. Javne usluge su bile pred kolapsom: penzije gradskih radnika su smanjene, javna rasvjeta, policija i hitne službe bile su hronično nedovoljno finansirane, dok je veliki broj škola, bolnica i javnih zgrada zatvoren ili napušten. Infrastruktura je decenijama propadala, hiljade kuća ostale su prazne ili srušene, a čitavi kvartovi su se ispraznili zbog masovnog iseljavanja stanovništva.
Grad je postao globalni simbol propasti industrijskog modela zasnovanog na jednoj grani privrede.
Šta se dešava danas sa gradom?
Danas je situacija stabilnija, ali i dalje složena. Nakon restrukturiranja dugova i privatnih investicija, gradske finansije su konsolidovane. Pojedini delovi centra su obnovljeni, kriminal je u padu, a ekonomija se polako diversifikuje ka tehnologiji, inovacijama, startapovima i savremenoj mobilnosti. Ipak, u mnogim kvartovima i dalje se vide posledice decenija propadanja.
Iako se često misli da je automobilska industrija potpuno napustila Detroit, tzv. „Velika trojka“ i dalje postoji, ali u znatno izmenjenom obliku. General Motors i danas ima aktivan proizvodni pogon u Detroitu, modernizovanu fabriku „Factory Zero“, fokusiranu na električna vozila, dok Stellantis (naslednik Chryslera) i dalje proizvodi automobile u Detroitu kroz kompleks Jefferson North. Ford, iako istorijski neraskidivo vezan za grad, više nema velike proizvodne pogone unutar samih gradskih granica, ali zadržava snažno prisustvo u širem metropolitenskom području Detroita.
Iako se Detroit i dalje najčešće povezuje s automobilskom industrijom, grad danas ima i niz ozbiljnih kompanija iz drugih sektora. Među njima se ističe DTE Energy, jedna od najvećih američkih energetskih kompanija, zatim Ally Financial, velika finansijska institucija, kao i Ilitch Holdings, holding koji obuhvata sport, zabavu, ugostiteljstvo i maloprodaju, uključujući brend Little Caesars i profesionalne sportske klubove. Tu je i Shinola, prepoznatljiv lifestyle brend koji proizvodi satove i kožnu galanteriju, simbol novog preduzetničkog imidža grada.
Grad je posle dugo godina 2024. doživeo prirast stanovništva i imao je oko 645.000 građana. Čak i raste interesovanje turista da posete ovaj grad te se prognozira da bi broj putnika mogao porasti u ovoj godini.
Ipak, veliki pad zahteva i dugačak put oporavka.